Warmia i Mazury - dwie historyczne krainy pn.-wsch. Polski, przez laików nazywane Mazurami, należą do najatrakcyjniejszych regionów turystyczno-krajoznawczych i rekreacyjnych naszego kraju. Składa się na to wiele czynników, w tym urozmaicony krajobraz, duża liczba jezior, znaczna powierzchnia pokryta lasami, liczne rezerwaty i pomniki przyrody, bogata i ciekawa przeszłość historyczna, cenne zabytki architektury, muzea, miejsca ważnych wydarzeń historycznych. Zróżnicowany krajobraz regionu został ukształtowany przede wszystkim podczas ostatniego zlodowacenia i w mniejszym stopniu jest wynikiem erozyjnej i akumulacyjnej działalności wód płynących. Lodowiec opuścił te ziemie tylko kilkanaście tysięcy lat temu, co w porównaniu z wiekiem naszej planety obliczanym na ponad 4,5 miliarda lat jest okresem bardzo krótkim. Cechą charakterystyczną tego krajobrazu są malownicze wzgórza moreny czołowej, faliste wzniesienia moreny dennej i równinne obszary sandrowe pokryte w większości lasami. O młodości krajobrazu świadczy też duża liczba jezior. Choć region ten jest często nazywany Krainą Tysiąca Jezior, jest ich w rzeczywistości znacznie więcej, w tym ok. 2000 jezior o powierzchni powyżej 1 ha. Tu również znajdują się nie tylko największe jeziora regionu - Śniardwy, Mamry, Jeziorak, Niegocin, ale zarazem największe w Polsce, Śniardwy i Mamry przekraczają bowiem powierzchnię 10 000 ha każde.! Te największe, zgrupowane w Krainie Wielkich Jezior Mazurskich i na Pojezierzu Iławskim, w okolicy Ostródy i Iławy, połączone kanałami, tworzą interesujące szlaki żeglugowe. Dużą atrakcję regionu stanowią jedyne w Europie i jedyne czynne w świecie techniczne urządzenia kanałowe - pochylnie. Na rozgałęzionych szlakach żeglugowych kursują w sezonie statki białej floty. Na Jeziorze Drwęckim w Ostródzie, Jezioraku w Iławie oraz w okolicy Giżycka organizowane są dla turystów krótkie rejsy spacerowe. Nad jeziorami leżą znane ośrodki wczasowe i turystyczne - Giżycko, Mikołajki, Ruciane-Nida, Węgorzewo, Ostróda, Stare Jabłonki, Piławki, Wilkasy, Kamień i inne. Z Fromborka przez Zalew Wiślany kursują statki do położonej na Mierzei Wiślanej Krynicy Morskiej. Kajakarze mają tu wiele atrakcyjnych szlaków kajakowych, a piechurzy ponad 20 znakowanych szlaków pieszych. Nierozerwalną część warmińsko-mazurskiego krajobrazu, symbol kultury i dużą atrakcję turystyczną stanowią odbudowane i konserwowane zabytki architektury. Na Warmii i Mazurach oraz na sąsiednim Powiślu jest wiele zamków - krzyżackich, biskupich i kapitulnych oraz ich zabezpieczonych resztek w postaci ruin. Z dawnych fortyfikacji zachowały się fragmenty murów miejskich, bramy i gotyckie ratusze. Architekturę sakralną reprezentują liczne kościoły z okresu gotyku, w tym katedra we Fromborku, dobromiejska kolegiata i wiele innych, znajdujących się nawet w osiedlach wiejskich. Oprócz gotyku najczęściej występuje tu barok z "perlą baroku północnej Polski", zespołem pielgrzymkowym w Świętej Lipce, gdzie w kościele na szczególną uwagę zasługują m.in. organy wyposażone w ruchome elementy dekoracyjne. Licznie odwiedzane przez turystów są sanktuaria maryjne: w Stoczku Klasztornym, gdzie więziony był Kardynał Stefan Wyszyński, oraz w Gietrzwałdzie. W wielu muzeach regionu zgromadzono ciekawe zbiory archeologiczne, starodruki, dzieła sztuki i ślady polskości tej ziemi. We Fromborku znajduje się Muzeum Mikołaja Kopernika, w Barczewie Feliksa Nowowiejskiego, a w dawnej leśniczówce Pranie w Puszczy Piskiej - Muzeum Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego. W Olsztynku na uczęszczanym szlaku turystycznym (drogi E 77 i 51) można zwiedzić, jedno z największych w Polsce, Muzeum Budownictwa Wiejskiego (skansen), gdzie na blisko 40 ha zgromadzono obiekty drewnianego budownictwa z terenu Warmii, Mazur, Powiśla i tzw. Pruskiej Litwy. W Węgorzewie jest Muzeum Kultury Ludowej. Z regionem wiąże się wiele wybitnych postaci. Na Warmii czterdzieści lat życia spędził Mikołaj Kopernik, w Lidzbarku Warmińskim prawie trzydzieści lat - "książę poetów", biskup warmiński, Ignacy Krasicki.